آیا تا به حال احساس کردهاید که در هیچ کاری به اندازه کافی خوب نیست و همیشه باید به دنبال بهترین نتیجه باشید؟ اگر این احساس را تجربه کردهاید، احتمالاً شما هم با کمالگرایی آشنا هستید. کمالگرایی یکی از ویژگیهایی است که میتواند هم مفید و هم مضر باشد. در این مقاله، قصد داریم ویژگی های افراد کمال گرا را بررسی کنیم و راهحلهایی برای مدیریت آنها ارائه دهیم. با ما همراه باشید.
کمالگرایی چیست؟

قبل از این که به سراغ ویژگی های افراد کمال گرا برویم، بهتر است کمی با مفهوم کمال گرایی آشنا شویم. کمالگرایی حالتی است که فرد همواره به دنبال بینقصی و بهترین نتیجه ممکن است. کمالگراها اغلب استانداردهای بسیار بالایی برای خود و دیگران تعیین میکنند و همیشه سعی میکنند تا این استانداردها را رعایت کنند. این ویژگی میتواند منجر به موفقیتهای بزرگ شود، اما در عین حال ممکن است فشار زیادی بر فرد وارد کند و به اضطراب و استرس منجر شود.
ویژگی های افراد کمال گرا
1. تعیین استانداردهای بسیار بالا

اولین مورد از ویژگی های افراد کمال گرا، داشتن استانداردهای بسیار بالا است. این استانداردها گاهی اوقات آنقدر بالا هستند که رسیدن به آنها غیرممکن به نظر میرسد.
برای مثال، یک دانشجوی کمالگرا ممکن است همیشه از خود انتظار داشته باشد که در تمامی امتحانات نمرهی ۲۰ بگیرد. این فرد حتی اگر نمرهی ۱۹.۵ بگیرد، خود را سرزنش کرده و احساس نارضایتی میکند.
راهحل: احتمالا شما هم قبول داشته باشید که تعیین استانداردهای واقعبینانهتر میتواند به کاهش فشار و افزایش رضایت منجر شود.
به عنوان مثال، اگر به عنوان مدیر پروژهای کار میکنید، به جای تلاش برای ارائهی پروژهی بدون نقص، میتوانید بر بهبود مداوم و پیشرفت تدریجی تیم خود تمرکز کنید.
2. انتقاد از خود و دیگران

کمالگراها معمولاً به شدت خود و دیگران را نقد میکنند. آنها اغلب به جای تمرکز بر موفقیتها، به نقاط ضعف و اشتباهات توجه میکنند.
مثلاً، اگر یک کمالگرا یک گزارش کاری تهیه کند و تنها یک اشتباه کوچک در آن باشد، ممکن است ساعتها خود را سرزنش کند و تمامی دستاوردهای خوب دیگرش را نادیده بگیرد.
راهحل: احتمالاً شما هم قبول داشته باشید که تمرکز بر موفقیتها و پیشرفتها میتواند به افزایش انگیزه و کاهش اضطراب کمک کند.
به عنوان مثال، میتوانید هر شب قبل از خواب سه موفقیت روزانه خود را یادداشت کنید تا به جای تمرکز بر اشتباهات، به پیشرفتهایتان توجه کنید.
یک معلم کمالگرا میتواند هر هفته به دانشآموزان خود بگوید که چقدر پیشرفت کردهاند و به جای سرزنش کردن آنها به خاطر اشتباهات کوچک، به آنها کمک کند تا از اشتباهات خود درس بگیرند.
3. ترس از شکست

سومین مورد از ویژگی های افراد کمال گرا، ترس از شکست است. این ترس میتواند منجر به اجتناب از انجام کارهای جدید و چالشبرانگیز شود.
برای مثال، یک کمالگرا ممکن است از شروع یک پروژه جدید در محل کار خودداری کند، چون میترسد که نتواند به نتایج مطلوب برسد و شکست بخورد.
راهحل: قبول کردن احتمال شکست و یادگیری از آن میتواند به رشد و پیشرفت کمک کند.
به عنوان مثال، میتوانید هر بار که با شکست مواجه شدید، درسهایی که از آن آموختهاید را یادداشت کنید و به عنوان فرصتی برای بهبود از آن استفاده کنید.
یک ورزشکار کمالگرا میتواند هر بار که در مسابقهای شکست میخورد، با مربی خود دربارهی نقاط ضعف و قوتش صحبت کند و از این تجربیات برای بهبود عملکردش استفاده کند.
4. تاخیر در انجام کارها

افراد کمالگرا به دلیل ترس از ارائه کار ناقص، معمولاً کارها را به تأخیر میاندازند. این تأخیر میتواند منجر به استرس بیشتر و کاهش بهرهوری شود.
مثلاً، یک نویسنده کمالگرا ممکن است ماهها در تکمیل یک مقاله تعلل کند، چون احساس میکند که نوشتههایش به اندازه کافی خوب نیستند.
راهحل: احتمالاً شما هم قبول داشته باشید که انجام کارها به موقع و با کیفیت قابل قبول بهتر از ارائه کار ناقص در آخرین لحظه است.
به عنوان مثال، میتوانید زمانبندی مشخصی برای انجام کارهای خود تعیین کنید و به جای تلاش برای کامل بودن، بر انجام کار به بهترین نحو ممکن در زمان محدود تمرکز کنید.
یک برنامهریز کمالگرا میتواند هر روز، زمان مشخصی را برای انجام وظایف خود تعیین کند و به جای انتظار برای کامل بودن همه چیز، تمرکز خود را بر پیشرفت مداوم قرار دهد.
5. نیاز به تایید دیگران

پنجمین مورد از ویژگی های افراد کمال گرا، نیاز به تایید دیگران است. در حقیقت، افراد کمال گرا احساس رضایت شخصیشان وابسته به نظرات دیگران است.
برای مثال، یک هنرمند کمالگرا ممکن است فقط وقتی احساس رضایت کند که اثرش توسط دیگران مورد تحسین قرار گیرد و اگر حتی یک نقد منفی دریافت کند، احساس ناامیدی کند.
راهحل: تأییدِ از درون و خودارزیابی میتواند به افزایش اعتماد به نفس و کاهش وابستگی به نظرات دیگران کمک کند.
به عنوان مثال، میتوانید هر هفته یک روز را به خودارزیابی و مرور پیشرفتهایتان اختصاص دهید و سعی کنید خودتان را از درون تأیید کنید.
یک کارمند کمالگرا میتواند هر ماه یک جلسه با خود داشته باشد تا دستاوردهایش را مرور کند و به جای انتظار برای تأیید رئیس یا همکاران، به خود افتخار کند.
6. نیاز به کنترل کامل

افراد کمالگرا اغلب احساس میکنند که باید کنترل کامل بر همه جوانب زندگی و کار خود داشته باشند. آنها نمیتوانند وظایف را به دیگران واگذار کنند؛ زیرا معتقدند که دیگران نمیتوانند کارها را به همان خوبی انجام دهند.
راهحل: واگذاری وظایف به دیگران و اعتماد به تواناییهای آنها میتواند به کاهش فشار و افزایش بهرهوری منجر شود.
به عنوان مثال، یک مدیر کمالگرا میتواند وظایف را به تیم خود واگذار کند و با ارائه راهنماییهای مناسب، به آنها اجازه دهد تا کارها را به بهترین نحو انجام دهند. این کار نه تنها به کاهش استرس مدیر کمک میکند، بلکه باعث افزایش اعتماد به نفس و مهارتهای تیم نیز میشود.
7. تمرکز بر جزئیات

افراد کمالگرا اغلب تمایل دارند تا به جزئیات بسیار کوچک توجه کنند و این موضوع میتواند آنها را از دیدن تصویر کلی باز دارد.
برای مثال، یک طراح کمالگرا ممکن است ساعتها وقت خود را صرف تغییر یک جزئیات کوچک در طراحی کند، در حالی که ممکن است نکات مهمتر و کلیتری را نادیده بگیرد.
راهحل: احتمالاً شما هم قبول داشته باشید که تمرکز بر اولویتها و تصویر کلی میتواند به بهبود کارایی و نتیجه نهایی کمک کند.
به عنوان مثال، یک طراح کمالگرا میتواند ابتدا به نقاط اصلی و کلی طراحی توجه کند و سپس جزئیات را بررسی و اصلاح کند. این کار به او کمک میکند تا زمان خود را به بهترین نحو ممکن مدیریت و در عین حال کیفیت کار را حفظ کند.
8. احساس نارضایتی مداوم

آخرین مورد از ویژگی های افراد کمال گرا که میخواهیم بررسی کنیم، احساس نارضایتی مداوم است. افراد کمالگرا معمولاً حتی پس از دستیابی به موفقیتها، احساس نارضایتی میکنند و همیشه فکر میکنند که میتوانستند بهتر عمل کنند.
برای مثال، یک دانشآموز کمالگرا حتی اگر نمرهی عالی بگیرد، ممکن است همچنان احساس کند که باید بیشتر مطالعه میکرده و بهتر عمل میکرده است.
راهحل: قدردانی از دستاوردها و تمرکز بر لحظه حال میتواند به افزایش رضایت و کاهش استرس منجر شود.
به عنوان مثال، میتوانید هر روز لحظاتی را به قدردانی از دستاوردها و تلاشهای خود اختصاص دهید و به جای تمرکز بر آنچه که میتوانستید بهتر انجام دهید، از موفقیتهای خود لذت ببرید.
یک کارمند کمالگرا میتواند بعد از اتمام یک پروژه، زمانی را به جشن گرفتن موفقیتها و تقدیر از خود اختصاص دهد، تا احساس رضایت و خوشحالی بیشتری داشته باشد.
چگونه با افراد کمالگرا برخورد کنیم؟

حال که با ویژگی های افراد کمال گرا آشنا شدیم، بهتر است نحوه برخورد مناسب با آنها را نیز یاد بگیریم. برخورد با افراد کمالگرا میتواند چالشبرانگیز باشد، اما با درک بهتر از ویژگیهای آنها و استفاده از راهکارهای مناسب، میتوان به آنها کمک کرد تا کمالگرایی خود را بهتر مدیریت کنند و در نتیجه روابط بهتری ایجاد شود.
در این بخش، به برخی از روشهای موثر برای برخورد با افراد کمالگرا میپردازیم.
1. احترام به استانداردهای آنها
افراد کمالگرا معمولاً استانداردهای بسیار بالایی برای خود تعیین میکنند. احترام گذاشتن به این استانداردها و تلاشهایشان میتواند به ایجاد رابطهای بهتر و مستحکمتر کمک کند. این افراد نیاز دارند که احساس کنند تلاشها و دستاوردهایشان مورد توجه و قدردانی قرار میگیرد.
مثال: اگر همکارتان یک کمالگرا است و وقت زیادی را صرف یک پروژه کرده، با تحسین کار او و بیان اینکه چقدر به تلاشهایش احترام میگذارید، میتوانید به او انگیزه دهید و رابطهی خود را تقویت کنید.
2. ارائه بازخورد سازنده
افراد کمالگرا به شدت حساس به بازخوردها هستند. به جای انتقاد شدید، بازخورد خود را به صورت سازنده و با تأکید بر نقاط قوت آنها ارائه دهید. این رویکرد میتواند به کاهش استرس و افزایش اعتماد به نفس آنها کمک کند.
مثال: اگر دانشآموز شما یک کمالگرا است، میتوانید به جای تمرکز بر اشتباهات کوچک، به او بگویید که چقدر در کارش پیشرفت کرده و نکات مثبتی که در کارش وجود دارد را برجسته کنید.
3. کمک به تعیین اهداف واقعبینانه
یکی از چالشهای افراد کمالگرا، تعیین اهداف غیرواقعبینانه و بسیار بالا است. کمک به آنها در تعیین اهداف منطقی و قابل دستیابی میتواند به کاهش فشار و استرس آنها کمک کند.
مثال: اگر دوست شما یک کمالگرا است و همیشه هدفهای بسیار بالایی برای خود تعیین میکند، میتوانید به او کمک کنید تا اهداف خود را به بخشهای کوچکتر و قابل دستیابی تقسیم کند.
این کار به او کمک میکند تا به تدریج به اهداف بزرگتر خود برسد و از پیشرفتهای کوچکتر نیز لذت ببرد.
4. تشویق به پذیرش ناکامیها
یکی از ویژگیهای بارز افراد کمالگرا، ترس از شکست است. تشویق آنها به پذیرش ناکامیها و دیدن آنها به عنوان فرصتی برای یادگیری و رشد، میتواند به بهبود وضعیت روحی آنها کمک کند.
مثال: اگر همکارتان در پروژهای ناکام مانده، میتوانید به او یادآوری کنید که هر شکست، فرصتی برای یادگیری و بهبود است و به او کمک کنید تا نکات مثبت را در آن شکست پیدا کند.
5. ایجاد محیط حمایتگر
ایجاد محیطی که در آن افراد کمالگرا احساس حمایت و فهمیده شدن کنند، میتواند به کاهش اضطراب و افزایش انگیزه آنها کمک کند. این محیط میتواند شامل ارائه منابع لازم، حمایت عاطفی و تشویق به همکاری باشد.
مثال: اگر شما مدیر یک تیم هستید و یکی از اعضای تیم شما یک کمالگرا است، میتوانید با ارائه منابع آموزشی، تشویق به کار گروهی و ارائه حمایت عاطفی، به او کمک کنید تا احساس حمایت و انگیزه بیشتری داشته باشد.
6. تشویق به استراحت و خودمراقبتی
افراد کمالگرا معمولاً به دلیل فشار بالایی که به خود وارد میکنند، از استراحت و خودمراقبتی غافل میشوند. تشویق آنها به استراحت و مراقبت از خود میتواند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش استرس آنها کمک کند.
مثال: میتوانید دوست کمالگرای خود را به یک روز استراحت و تفریح دعوت کنید و به او یادآوری کنید که مراقبت از خود نیز به اندازه دستیابی به اهداف مهم است.
چگونه بر کمالگرایی غلبه کنیم؟

کمالگرایی میتواند به شدت مانع پیشرفت و رضایت شخصی شود. برای غلبه بر این ویژگی و بهرهمندی از زندگی با آرامش بیشتر، راهکارهای موثری وجود دارد. در این بخش، به بررسی این راهکارها میپردازیم.
1. پذیرش ناکامیها و اشتباهات
پذیرش این واقعیت که همه افراد ممکن است دچار اشتباه شوند و ناکامیها بخشی از فرایند یادگیری هستند، اولین گام مهم در غلبه بر کمالگرایی است.
پذیرش ناکامیها و اشتباهات میتواند به کاهش استرس و افزایش اعتماد به نفس کمک کند. میتوانید هر شب قبل از خواب به خود یادآوری کنید که هیچ کس کامل نیست و اشتباهات شما فرصتی برای رشد و یادگیری هستند.
2. تعیین اهداف واقعبینانه
کمالگراها اغلب اهداف غیرواقعبینانه و بسیار بلندپروازانه تعیین میکنند. تعیین اهداف قابل دستیابی و واقعبینانه میتواند به کاهش فشار و افزایش رضایت کمک کند.
تعیین اهداف کوچکتر و قابل دستیابی میتواند به افزایش انگیزه و کاهش استرس نیز منجر شود. میتوانید اهداف خود را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرده و هر بار که به یکی از آنها دست یافتید، خود را تشویق کنید.
3. تمرکز بر پیشرفت به جای کمال
توجه به پیشرفتهای کوچک و تدریجی، به جای تلاش برای رسیدن به کمال مطلق، میتواند به بهبود وضعیت روحی و کاهش فشار کمک کند.
میتوانید هر هفته زمان مشخصی را به مرور پیشرفتهای خود اختصاص دهید و از این که چقدر جلو رفتهاید، لذت ببرید.
4. کاهش خودانتقادی
کمالگراها معمولاً خودانتقادی زیادی دارند. کاهش این خودانتقادی و برخورد مهربانتر با خود، میتواند به بهبود سلامت روحی و کاهش استرس منجر شود.
میتوانید هر روز چند دقیقه به تحسین خود بپردازید و به یاد داشته باشید که شما نیز مانند همه افراد دیگر، ممکن است اشتباه کنید و این اشتباهات فرصتی برای رشد هستند.
5. استفاده از تکنیکهای مدیریت استرس
تکنیکهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن، تمرینات تنفسی و یوگا میتوانند به کاهش استرس و افزایش آرامش کمک کنند.
میتوانید هر روز زمانی را به تمرینات تنفسی یا یوگا اختصاص دهید و از تاثیر مثبت آنها بر سلامت روانی خود بهرهمند شوید.
6. جستجوی حمایت
صحبت کردن با دوستان، خانواده یا مشاوران متخصص میتواند به شما کمک کند تا کمالگرایی خود را بهتر مدیریت کنید و از حمایت آنها بهرهمند شوید. میتوانید با دوستان و خانواده خود درباره احساسات و تجربیات خود صحبت کنید و از حمایت و محبت آنها بهرهمند شوید.
جمعبندی و نتیجهگیری
کمالگرایی میتواند هم مزایا و هم معایبی داشته باشد. از یک سو، میتواند منجر به دستیابی به موفقیتهای بزرگ شود، اما از سوی دیگر، ممکن است باعث افزایش استرس و اضطراب شود.
با شناخت ویژگی های افراد کمال گرا و استفاده از راهحلهای مناسب، میتوان کمالگرایی را مدیریت کرد و از مزایای آن بهرهمند شد. امیدواریم این مقاله برای شما مفید بوده باشد و به شما در مدیریت کمالگرایی کمک کند.


علی مددی
سلام! من علی مددیام؛ همون آدمی که عاشق اینه کمک کنه بقیه از اهمالکاری و بیبرنامگی خلاص بشن و زندگیشون رو دست خودشون بگیرن. نویسنده کتاب «۵ راز انسانهای فوقموفق» (مشاهده در کتابخانه ملی) و «مهندسی اهمالکاری» هستم و مدرک روانشناسی مثبت و کوچینگ رو هم از کانادا گرفتم (مشاهده مرکز آموزشی).
از سال ۹۵ تا الان با صدها نفر کار کردم و از نزدیک دیدم که وقتی برنامهریزی، عملگرایی و دیسیپلین وارد زندگی میشه، چطور همهچیز زیر و رو میشه. هر چیزی که اینجا تو «زیر صفر» میخونی یا یاد میگیری، هم پشتوانه علمی داره، هم از دل تجربههای واقعی خودم و شاگردام اومده. خلاصه بگم… اینجا قراره یاد بگیری و همون روز هم بتونی اجراش کنی! 🚀

